← Gjashtë lentet

Lentja 1

Lentja gjuhësore

Pyetja

Çfarë ruan gegnishtja e Mirditës, dhe si lidhet me format e tjera të shqipes dhe me gjuhët më të vjetra?

*ǵembʰ- „me kafshu”dhambm’dhembjámbhatisanskritisht

Çfarë shikon

  • Shqiptimi i fjalës, ashtu siç thuhet në fshat
  • Format: shumësi, foljet, prapashtesat
  • Ligjet tingullore: rregullat që e kthejnë një tingull të vjetër në një të ri, gjithmonë njësoj
  • Huazimet: çfarë erdhi nga latinishtja, greqishtja, sllavishtja, turqishtja, dhe kur

Si provohet

Dy fjalë quhen të afërta vetëm kur përputhen tre gjëra: kuptimi, tingujt sipas një rregulli të rregullt, dhe një burim që e dokumenton. Ngjashmëria e thjeshtë nuk mjafton.

Shembulli: dhëmb dhe dhemb

  1. Gegërisht: dhamb (dhëmbi) dhe m’dhemb (më dhemb).
  2. Të dyja vijnë nga e njëjta rrënjë e vjetër *ǵembʰ-, „me kafshu”. Dhëmbi është „ai që kafshon”, dhimbja është „më kafshon”.
  3. E njëjta rrënjë jeton në sanskritisht jámbhati „kap me gojë” dhe te fjala angleze comb (krehri, me „dhëmbët” e tij).
  4. Statusi: etimologjia e rrënjës është e mbështetur nga fjalorët; ideja se dhimbja e parë e madhe ishte ajo e dhëmbit mbetet hipotezë e jona.
Fjalët:dhambemënuj

Kufijtë

Ngjashmëria mund të jetë rastësi: latinisht unda („valë”) tingëllon si hundë, por nuk kanë asnjë lidhje. Prandaj krahasojmë vetëm të njëjtin kuptim dhe kërkojmë rregullin.

Burimet