Nga „në derë”: në derë → nëderë → ënderë → ënder → nder.
Nderi te malësorët lidhet me derën: si pritet miku, „dera e hapur”. Buzuku e shkruan me ë- përpara dhe me -ë në fund, si derë.
Gjon Buzuku, 1555: Meshari
Buzuku (1555) shkruan ëndēr, ënderë, ënderja. Kjo hapi pyetjen nëse nderi ka lindur „në derë”.
Faqja e fjalës →E hapur. Asnjë qëndrim nuk ka ende provë vendimtare. Shkrimi i Buzukut nuk e provon „në derë”, por as nuk e përjashton.
Statusi ndryshon vetëm kur vjen provë e re, jo kur dikush „fiton” rrahjen.Nderi te malësorët lidhet me derën: si pritet miku, „dera e hapur”. Buzuku e shkruan me ë- përpara dhe me -ë në fund, si derë.
Gjon Buzuku, 1555: Meshari
Nderi është „fytyra”: themi „me faqe të bardhë”, „i doli faqja e zezë”.
Giulio Imberciadori, 2025: On Albanian nder m. ‘honor’
Shumë fjalë të jetës shoqërore hynë nga latinishtja. Meyer e shënon te faqja 298.
Gustav Meyer, 1891: Etymologisches Wörterbuch der albanesischen Sprache
Buzuku vë ë- para çdo n + bashkëtingëllore: ënde „në”, ënfalle. Pra ë- te ënder mund të jetë thjesht mënyra si e shkruan n' e gegnishtes.
E pranojmë: shkrimi vetëm nuk e provon. Por kuptimi përputhet: „ma bani nder” është si të prit te dera. Duhet parë nëse ka shprehje të vjetra ku nderi dhe dera dalin bashkë.
Pse atëherë gegnishtja s'ka asnjë fjalë tjetër nga kjo rrënjë për ballin?
Fjalët e vjetra shpesh mbeten vetëm në një kuptim të figurshëm. Por kjo duhet treguar me shembuj, jo vetëm me rrënjë.
Si humbi h- dhe zanorja e parë, dhe nga erdhi d? Meyer nuk e shpjegon hap pas hapi.
Forumi po ndizet. Së shpejti mund të shkruani këtu.