← Shtresat e huazimeve
Lentja 2 · Gjuhë të afërta · Hulumtim i hapur
Mesapishtja
Mesapishtja u fol në Puja të Italisë së Jugut dhe dëshmohet në mbishkrime nga shek. VI deri në II p.e.s., me një alfabet të marrë nga greqishtja. Shumë studiues mendojnë se folësit e saj erdhën nga Ballkani. Pyetja për GEG: sa e afërt ishte me paraardhësen e shqipes?
Tri qëndrimet
Afëri e ngushtëDisa studiues (p.sh. Eric Hamp) i grupojnë mesapishten, ilirishten dhe shqipen bashkë, në një degë „adriatike”. Kujtim Mani (2024) i lexon mbishkrimet mortore mesapike me ndihmën e shqipes.
Kontakt, jo prejardhjeTë tjerë mendojnë se ngjashmëritë vijnë nga fqinjësia në Ballkan në parahistori, jo nga një gjuhë-mëmë e përbashkët.
Ende pa provëShumica e mbishkrimeve janë emra njerëzish e hyjnish, jo fjali. Me kaq pak material, çdo krahasim mbetet i brishtë. Joachim Matzinger, studiuesi kryesor i mesapishtes, i shqyrton këto lidhje me kujdes.
Fjalët e propozuara, secila si hipotezë
arë↔ mesap. aranara, fushaTesti: Tingujt përputhen mirë. Por arë ka të afërm edhe në gjuhë të tjera indoevropiane (lat. arvum): a është lidhje e veçantë mesapo-shqiptare, apo thjesht farefisni i largët?
E hapurbijë↔ mesap. biliābijaTesti: Krahasimi më i përmendur. Testi: a e shpjegojnë rregullat e njohura -l- mesapike përballë -j- shqipe? Disa studiues thonë po, të tjerë kërkojnë më shumë shembuj.
E hapurmëz↔ mesap. menza-mëz, kali i riTesti: Fjalë e rrallë dhe e veçantë, prandaj e vlefshme: fjalët e zakonshme mund të përputhen rastësisht, të rrallat më pak.
E hapurLista do të rritet vetëm me fjalë që kanë burim me faqe. Krahasime nga autorë si Petro Zheji do të shtohen kur të kemi faqen, dhe do të testohen njësoj si të tjerat.
Shih në hartë: Daunët e Pujës dhe ADN-ja e tyre →