← Arkivi i studiuesve

nder

Q20007

“honour”

ndernderi

Përmbledhja e njësisë

Forma
nder / nderi
Kuptimi
honour
Gjuha
Shqip (gegë, Mirditë)
Morfologjia
emër; femëror te Buzuku (ënderja), mashkullor sot (nderi) / noun; feminine in Buzuku, masculine today
Statusi
Vëzhgim

Pretendimet etimologjike

Çfarë do të thonë statuset?
IDBurimi i propozuarStatusiBesueshmëria
Q20007-H-01
Lentja 2
Hipotezë GEG: nder vjen nga „në derë”: në derë → ën derë → n'derë → nder. Nderi ishte fillimisht si e pret njeriu mikun te dera. Për: Buzuku (1555) shkruan ënderë, shkronjë për shkronjë ën + derë, dhe parafjalën në e shkruan po ashtu en / ende; fjala është femërore te Buzuku (ënderja), si dera.E hapur
Q20007-H-02
Lentja 1
Imberciadori (2025): ndēr vjen nga një rrënjë e vjetër indoevropiane për „ballë, fytyrë” (*h₂ent-). Nderi është „fytyra”, si te „me faqe të bardhë”.E hapur
Q20007-H-03
Lentja 2
Meyer (1891): huazim nga latinishtja honorem.E hapur

Hipotezat sipas lenteve

H-01 · Lentja 2E hapur

Hipotezë GEG: nder vjen nga „në derë”: në derë → ën derë → n'derë → nder. Nderi ishte fillimisht si e pret njeriu mikun te dera. Për: Buzuku (1555) shkruan ënderë, shkronjë për shkronjë ën + derë, dhe parafjalën në e shkruan po ashtu en / ende; fjala është femërore te Buzuku (ënderja), si dera.

Testi: Duhen shprehje të vjetra ku nderi lidhet ende me derën, shpinë ose pritjen e mikut (në këngë, në kanun, në të folme). Duhet parë edhe zanorja: a është e njëjtë e-ja e gjatë e ndēr (Matrënga 1592) me e-në e derë? Pa këto, hipoteza mbetet e hapur.

H-02 · Lentja 1E hapur

Imberciadori (2025): ndēr vjen nga një rrënjë e vjetër indoevropiane për „ballë, fytyrë” (*h₂ent-). Nderi është „fytyra”, si te „me faqe të bardhë”.

Testi: A japin rregullat e njohura të tingujve nga *h₂ent- pikërisht ndēr? A ka në shqip fjalë të tjera nga e njëjta rrënjë?

H-03 · Lentja 2E hapur

Meyer (1891): huazim nga latinishtja honorem.

Testi: A mund të shpjegohet kalimi honorem → ndēr me rregullat e huazimeve latine në shqip? Shumica e studiuesve të sotëm e shohin këtë rrugë si të vështirë.

Familja e fjalës:
nderoj / nderue (to honour)i nderuem (honoured)falemnderit = falem me nderBuzuku 1555: ëndēr, ënderë, ënderjaBudi 1618, Bogdani 1685: nder

nder — honour. Asnjë pretendim etimologjik ende. Mund të propozoni një.

Shënim metodologjik. Vëzhgimi dhe interpretimi janë objekte të ndara. Kujtimi i folësit nuk ndryshon; ndryshon vetëm hipoteza mbi të.