← Gjashtë lentet

Lentja 2

Lentja historike

Pyetja

Çfarë ndodhi, kur, dhe çfarë dokumenti e provon?

1462Formula1555Buzuku1854Hahn1972Kongresi

Çfarë shikon

  • Tekstet e vjetra shqip: Formula e pagëzimit (1462), Meshari i Buzukut (1555), Budi, Bogdani
  • Regjistrat osmanë, venedikas dhe bizantinë
  • Raportet e konsujve austriakë e austro-hungarezë

Si provohet

Çdo pretendim historik ka një dokument, me datë dhe vend. Kur dokumentet kundërshtohen, i tregojmë të dyja.

Shembulli: nderi te Buzuku

  1. Në 1555, Gjon Buzuku shkruan ëndēr për fjalën nder.
  2. Imberciadori (2025) propozon një rrënjë për „ballë, fytyrë”; Meyer (1891) mendonte latinishten honorem; GEG ka hipotezën e vet: „në derë”. Të treja janë të hapura.
  3. Kështu një dokument i shekullit XVI ndihmon të lexojmë një fjalë që përdorim çdo ditë.
Fjalët:nder
Shtresat e huazimeve

Kufijtë

Shqipja shkruhet vonë; për shekujt para 1462 kemi vetëm dëshmi të tërthorta: emra vendesh dhe njerëzish në dokumente të huaja.

Burimet